YKS TYT-AYT-YDT Puan Hesaplama ve Sıralama Hesaplama

Üniversite hayali kuran milyonlarca öğrencinin aklındaki en kritik sorulardan biri şüphesiz: “Yaptığım netler beni hangi sıralamaya taşır?” YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) süreci sadece ders çalışmaktan ibaret değildir; aynı zamanda stratejik ilerlemeyi ve yks tyt puan hesaplama mantığını doğru kavramayı gerektirir.

Bu rehberde, ÖSYM’nin karmaşık gibi görünen puanlama algoritmasını en sade haliyle masaya yatırıyoruz. TYT, AYT ve YDT puanları nasıl hesaplanır? Okul puanı (OBP) sıralamayı ne kadar etkiler? Ham puan ile yerleştirme puanı arasındaki hayati fark nedir? İşte 2026 vizyonuyla, en güncel ve detaylı YKS puan ve sıralama hesaplama rehberi.

YKS Puan Hesaplama Sistemi Nasıl Çalışır?

YKS puanı, tek bir değişkene bağlı değildir. Öğrencinin sınavdaki performansı, Türkiye genelindeki diğer öğrencilerin başarısı (standart sapma) ve lise diploma notu gibi faktörlerin birleşimiyle oluşur. Hesaplama mantığının temelinde üç ana sınav türü yatar:

1. TYT (Temel Yeterlilik Testi): Barajın kapısı ve tüm puan türlerinin %40’ını oluşturan temel sınav.

2. AYT (Alan Yeterlilik Testleri): Kendi alanınızdaki (Sayısal, Sözel, Eşit Ağırlık) yetkinliğinizi ölçen ve puanın %60’ını etkileyen sınav.

3. YDT (Yabancı Dil Testi): Dil puan türüyle tercih yapacak adaylar için belirleyici olan sınav.

1. TYT Puan Hesaplama: Her Şeyin Başlangıcı

TYT, YKS’ye giren her adayın puanının hesaplandığı ilk aşamadır. Türkçe, Matematik, Sosyal Bilimler ve Fen Bilimleri testlerinden oluşan bu sınavda, her bir dersin “soru başına getirdiği puan” standart sapmaya göre yıldan yıla ufak değişimler gösterse de genel ağırlıklar bellidir.

• Türkçe ve Matematik: Puan getirisinde aslan payına sahiptir. Yaklaşık %33’erlik bir etkiye sahiptirler.

• Sosyal ve Fen: Geriye kalan ağırlığı paylaşırlar.

TYT puanınız hesaplanırken önce her testteki doğru ve yanlışlarınız belirlenir. 4 yanlış 1 doğruyu götürür kuralı uygulanarak “Net” sayınız ortaya çıkar. Bu netler, ÖSYM’nin belirlediği katsayılarla çarpılarak ham puanınız elde edilir.

Önemli İpucu: AYT’de ne kadar iyi yaparsanız yapın, TYT puanı toplam yerleştirme puanınızın %40’ını oluşturduğu için, TYT’yi hafife almak büyük bir stratejik hata olur.

2. AYT Puan Hesaplama: Sıralamayı Belirleyen Güç

AYT, 4 yıllık lisans bölümlerini hedefleyenler için asıl belirleyicidir. Yerleştirme puanının %60’ını oluşturur. Burada önemli olan, hedeflediğiniz puan türüne göre hangi testleri çözmeniz gerektiğini bilmektir.

• Sayısal (SAY): Matematik + Fen Bilimleri (Fizik, Kimya, Biyoloji) netleri baz alınır.

• Eşit Ağırlık (EA): Matematik + Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 netleri baz alınır.

• Sözel (SÖZ): Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 + Sosyal Bilimler-2 netleri baz alınır.

AYT’de bir sorunun puan değeri, TYT’ye göre daha yüksektir. Bu nedenle AYT’de yapacağınız fazladan 1 net, binlerce kişiyi geride bırakmanızı sağlayabilir.

3. YDT (Dil) Puan Hesaplama

Dil öğrencileri için yapılan bu sınavda 80 soru bulunur. Tıpkı AYT gibi, YDT puanı da genel yerleştirme puanının %60’ını oluşturur. Dil puanı hesaplanırken TYT’deki performansınızın da %40 oranında ekleneceğini unutmamalısınız. Sadece İngilizce değil; Almanca, Fransızca, Rusça veya Arapça dillerinden girilen sınavlar da aynı katsayılarla hesaplanır.

Kritik Faktör: OBP (Okul Başarı Puanı) Nasıl Eklenir?

YKS sıralamalarında en çok kafa karışıklığı yaratan ve sıralamaları alt üst eden faktör Okul Başarı Puanı (OBP)‘dır.

Sınavdan aldığınız “Ham Puan”ın üzerine, lise diploma notunuzun belirli bir katsayıyla çarpılması sonucu elde edilen puan eklenir ve “Yerleştirme Puanı” oluşur.

OBP Hesaplama Formülü:

Diploma notunuz (örneğin 80), 5 ile çarpılır (80 x 5 = 400). Çıkan sonuç 0,12 katsayısı ile çarpılarak sınav puanınıza eklenir.

• Örnek: Diploma notu 90 olan bir öğrenciye; 90 x 5 = 450 -> 450 x 0,12 = 54 Puan eklenir.

• Maksimum Ek Puan: Diploma notu 100 olan birine 60 puan gelir.

• Minimum Ek Puan: Diploma notu 50 olan birine 30 puan gelir.

Kırık OBP Tehlikesi: Eğer bir önceki yıl YKS ile bir programa yerleştiyseniz (Açıköğretim dahil, sınavsız geçiş hariç), OBP katsayınız yarı yarıya düşürülür (0,12 yerine 0,06). Bu da ciddi bir sıralama kaybı demektir.

Ham Puan vs. Yerleştirme Puanı: Hangisine Bakmalıyım?

Sınav sonuç belgeniz açıklandığında iki farklı sütun göreceksiniz. Bu noktada yapılan hata, tercihleri yanlış yapmanıza neden olabilir.

1. Ham Puan: Sadece sınavda yaptığınız netlerle hesaplanan, okul puanının eklenmediği saf puandır.

2. Yerleştirme Puanı: Ham puanın üzerine OBP’nin eklendiği puandır. Tercih yaparken bakmanız gereken yer burasıdır.

Sıralama Hesaplamasında “Standart Sapma” Gerçeği

Pek çok öğrenci “Geçen sene X netle şu sıralama gelmiş, bu sene de aynısı olur” yanılgısına düşer. Ancak sıralamalar her yıl sınavın zorluk derecesine göre değişir.

Eğer o yıl Matematik testi çok zor sorulursa ve Türkiye ortalaması düşerse, Matematik’ten yapacağınız 1 netin size getireceği standart puan artar. Tersi durumda, sınav çok kolaysa yığılmalar olur ve aynı netle daha kötü bir sıralama elde edebilirsiniz. Bu yüzden YKS sıralama hesaplama robotları, genellikle bir önceki yılın verilerini referans alarak “tahmini” bir sonuç sunar. Kesin sonuç, o yılın sınav verilerine bağlıdır.

YKS Hesaplamalarında Sık Yapılan Hatalar

• Yanlışları Hesaplamamak: Net sayınızı bulurken yanlışlarınızı düşmeyi unutmayın. (Doğru Sayısı – Yanlış Sayısı / 4).

• OBP’yi Göz Ardı Etmek: Sadece sınav netlerine odaklanıp okul puanını hesaba katmamak, gerçek sıralamanızı görmenizi engeller.

• Alan Dışı Testleri Çözmek: Puan türünüze etki etmeyen testleri çözmek size puan getirmez (Örneğin Sayısal öğrencisinin AYT Edebiyat çözmesi Sayısal puanını etkilemez).

Sonuç: Stratejik Hazırlık Başarı Getirir

YKS puan hesaplama ve sıralama dinamiklerine hakim olmak, hedefinize ne kadar uzaklıkta olduğunuzu görmeniz için bir pusuladır. Ancak unutmayın ki hiçbir hesaplama aracı, disiplinli çalışmanın yerini tutamaz. Deneme sınavlarınızdaki netlerinizi düzenli olarak analiz edin, eksik konularınızı belirleyin ve OBP’nizi yüksek tutmak için okul derslerinize önem verin.

Başarı, sadece çok çalışmak değil; sistemin kurallarını bilerek akıllıca çalışmaktır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

YKS sıralamamı sadece netler mi belirler?

Hayır. Netleriniz ana belirleyicidir ancak okul başarı puanınız (OBP) ve o yıl sınava giren diğer adayların performansı sıralamanızı doğrudan etkiler.

OBP sıralamayı ne kadar geriye atar veya ileri çeker?

Bu tamamen bulunduğunuz puan aralığındaki yığılmaya bağlıdır. Yüksek puan dilimlerinde (ilk 10 bin gibi) OBP’niz düşükse sizi binlerce kişi geriye atabilir. Orta sıralarda ise etkisi daha da belirgindir.

TYT puanı 2 yıl geçerli mi?

ÖSYM’nin son yaptığı düzenlemelerle TYT puanının 2 yıl geçerliliği uygulaması kaldırılmıştır. Her yıl puanlar yeniden hesaplanmaktadır.

4 yanlış 1 doğruyu hangi testlerde götürür?

Hem TYT hem de AYT ve YDT sınavlarındaki tüm testlerde 4 yanlış 1 doğruyu götürmektedir.