Biyografi

Samiha Ayverdi Kimdir? Hayatı, Eserleri Nedir

Samiha Ayverdi Kimdir? Hayatı, Eserleri Nedir. Türk edebiyatının usta kalemlerinden Mütefekkir-Yazar Samiha Ayverdi, vefatının 27. yılında yad ediliyor.

Samiha Ayverdi Kimdir? Hayatı, Eserleri Nedir

Ayverdi, İstanbul Şehzadebaşı‘nda 25 Kasım 1905 tarihinde Meliha Hanım ve Piyade Kaymakamı Yarbay İsmail Hakkı Bey’in 2. çocuğu olarak dünyaya geldi.

Şeceresi baba tarafından Ramazan oğullarına kadar uzanan Ayverdi’nin, Girit’e gönderilen dedesi Zerdebıyık Hasan Bey’in şehit düşmesiyle, İsmail Hakkı Bey henüz bir yaşına basmadan yetim kaldı.

Ayverdi’nin babası da dedesi gibi askerlik mesleğini seçerek Balkan ve Birinci Cihan harplerine katıldı ve gazi oldu.

Anne tarafından soyu ise Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de Tuna Nehri’nin batısında kalan Budin kısmında mezarı bulunan Bektaşi dervişi Gül Baba’ya dayanan Ayverdi, henüz 3-4 yaşındayken babasının evlerinde düzenlediği selamlık sohbetlerine katılarak, Ziya Paşa, Cevdet Paşa, Ahmet İzzet Paşa, Çürüksulu Mahmut Paşa ve ressam Ali Rıza Bey’in konuşmalarını dinledi.

İlk öğrenimine 5 yaşında mahalle mektebine giderek başlayan usta yazar, babasının sahip olduğu zengin bir kütüphaneyle de kendini yetiştirmeye devam etti.

Benzer Yazılar

Süleymaniye Kız Numune Mektebi’nden 1921 yılında mezun olduktan sonra eğitim hayatını tarih, tasavvuf, felsefe ve edebiyat alanlarında özel dersler alarak sürdürdü.

Bir kaymakamla evlendirilen yazar, eşinden Nadide adında bir kız çocuğu dünyaya getirdikten sonra ayrıldı ve bir daha evlenmedi.

İyi derecede Fransızca bilen ve keman çalabilen Ayverdi’nin sanat tarihçisi olan ağabeyi Ekrem Hakkı Ayverdi de Türk kültürüne büyük hizmetlerde bulundu.

Samiha Ayverdi Kimdir? Hayatı, Eserleri Nedir

“Türk-İslam münevveri ve mütefekkir yazarıydı”

Vefatından 24 sene sonra 2017 yılında Zeytinburnu’nda ismiyle bir Anadolu Lisesi de açılan Samiha Ayverdi, vefat yıldönümünde ve çeşitli vesilelerde edebiyat camiası tarafından yad ediliyor.

Geçen sene usta yazarı anmak için düzenlenen bir programda konuşma yapan Prof. Dr. Mustafa Fayda, Samiha Ayverdi’nin bir Türk-İslam münevveri ve mütefekkir yazarı olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Mustafa Fayda, Samiha Ayverdi’nin asıl çabasının kulun yaratıcı ile münasebeti olduğunu belirterek, “Bu bakımdan Ayverdi, Allah ve insan meselesini İslam tasavvufu anlayışı içerisinde asıl mesele olarak ele alan önemli, çok değerli bir yazardır.” ifadesini kullandı.

“Samiha Ayverdi ile 36 yıl” adlı kitabın yazarı, usta yazarla yıllarca bilfiil yan yana çalışan Aysel Yüksel de “Onu, benzeri pek çok yazardan ayıran en önemli husus, aynı zamanda onun bir tefekkür insanı olmasıdır.” dedi.

İlk yazılarını “Büyük Doğu” dergisinde yayımladı

Hayatında önemli rol oynayan annesi vasıtasıyla mütefekkir ve mutasavvıf Kenan (Rifai) Büyükaksoy ile tanışan Ayverdi, yazarlık hayatına da Kenan Rifai aracılığıyla adım attı.

İlk yazılarını Necip Fazıl Kısakürek’in çıkardığı “Büyük Doğu” dergisinde yayımlayan yazar, “Resimli İstanbul Haftası”, “Fatih ve İstanbul”, “Türk Yurdu”, “Havadis”, “Ölçü”, “Hür Adam”, “Anıt”, “Türk Kadını”, “Tercüman”, “Kubbealtı Akademi Mecmuası” ve “Türk Edebiyatı” gibi dergilerde de yazılar kaleme aldı.

Tarih ve medeniyet konularını eserlerine taşıyan Ayverdi, ilk romanını 1938’de “Aşk Budur” adıyla okuyucuyla buluşturdu.

Ayverdi, 1946’ya kadar tasavvuf ve manevi aşk üzerine roman ve hikaye kitapları yazdı, daha sonra edebi hayatına tarihi ve sosyal içerikli biyografi, hatıra, mektup, makale ve inceleme eserleriyle devam etti.

Eserlerinde tasavvuf, tarih ve medeniyet gibi konuları işledi

Mevlana, Muhyiddin-i Arabi, Hafız ve Şeyh Sadi Şirazi’den etkilenen Samiha Ayverdi, Batı edebiyatını ve dünya düşünce akımlarını da sürekli takip etti.

Tasavvuf, tarih şuuru, medeniyet inşası ve İstanbul konularına odaklanan Ayverdi, hayatı boyunca yaklaşık 50 eser kaleme aldı.

Usta yazar aynı zamanda, yaşadığı dönemde batılılaşmayla birlikte meydana gelen değişimi ve bu değişimin toplumda sebep olduğu sorunları ve çözümleri romanlarına taşıdı.

Yazılarında eski İstanbul kültürünü işleyen Ayverdi, eserlerinde geleneksel konak, köşk ve yalıların yanı sıra tasavvufi mesajları, şeyh, tekke, tarikat, cami, cemaat gibi dini ögelere de yer verdi.

Türk kültürünün ve edebiyatının önemli yazarları arasında yer alan Ayverdi, eserlerinde Türkçeyi yalın ve titizlikle kullandı.

Roman, hikaye, hatırat, makale ve inceleme türünde pek çok esere imza atan yazar, Türk ve Müslüman alemini aydınlatmayı her zaman kendine bir ideal olarak gördü.

Mevlana ve Yunus Emre’nin tanınması için çalıştı

Samiha Ayverdi, milli kültür ve manevi değerler yolunda da birçok hizmet verirken, Mevlana ve Yunus Emre’nin genç nesiller tarafından tanınması ve anlaşılması adına çeşitli çalışmalar yaptı.

Mevlana’nın anıldığı ve hala devam eden “Şeb-i Arus” merasimlerinin ilk kez 1954’te yapılmasına öncülük eden Ayverdi, dönemin halk aşıklarına ulaşarak çeşitli derlemeler yapan, kasetler hazırlatan ve Yunus Emre’nin şiirleriyle ilahileri yayınlayan “Yeni Doğuş Cemiyeti” derneğinin kurucuları arasında yer aldı.

Ayverdi, aksiyoner ve birleştirici mizacıyla bazı sosyal ve kültürel kurumların oluşmasını teşvik etti ve İstanbul Fetih Cemiyeti, İstanbul Enstitüsü ve Yahya Kemal Enstitüsünde faal üyeliklerde bulundu.

Kubbealtı Akademisi’nin ve Türk Kadınları Kültür Derneği İstanbul Şubesi’nin kurucu üyeleri arasında yer alan Ayverdi, 1969 ve 1980 arasında çeşitli Avrupa ülkelerine seyahatlar yaptı ve burada aldığı notlardan yola çıkarak “Yeryüzünde Birkaç Adım” adlı eserini yazdı.

Birçok ödüle layık görüldü

Hizmetlerinden dolayı birçok ödüle de değer görülen Samiha Ayverdi, 1978’de “Türkiye Milli Kültür Vakfı Armağanı”, 1984’te Milli Kültür Vakfı tarafından “Türk Milli Kültürüne Hizmet Şeref Armağanı”, 1985’te “Yeryüzünde Birkaç Adım” isimli eseriyle Boğaziçi Yayınları tarafından “Boğaziçi Başarı Ödülü”, 1988’de yayınlanan “Hey Gidi Günler Hey” isimli eseri üzerine, Türkiye Yazarlar Birliğince “Yılın Dil Ödülü” ve 1992’de Türkiye İlim ve Edebiyat Eserleri Sahipleri Meslek Birliği tarafından “Üstün Hizmet Ödülü”ne layık görüldü.

Türk Edebiyat Vakfı tarafından 1986 yılında milli sanata hizmetlerinden dolayı ödüllendirilen Ayverdi, 5 Mart 1988’de yazı hayatının 50. yılı dolayısıyla Aydınlar Ocağı Genel Merkezi tarafından, 28 Şubat 1992’de kurucu üyeliğini yaptığı Türk Kadınları Kültür Derneği tarafından plaket ve 13 Mayıs 1990’da Başbakanlık Aile Araştırmaları Kurumu tarafından şükran beratı aldı.

“Samiha Ana”, “Vatan Ana” ve “Milli Hafıza” oldu

Birçok eseri, İngilizce, Arapça, Azerbaycan Türkçesi, Almanca, Urduca’ya çevrilen usta yazar hakkında çeşitli doktora ve yüksek lisans tezleri hazırlandı. Hakkında çıkan yazılarda “Mistik bir kadın yazar”, “Samiha Ana”, “Vatan Ana”, “Yaman Bir Türk Akıncısı”, “Alperen”, “Milli Hafıza”, “Milli Vicdan”, Vakıf Ana”, “İstanbul Hanımefendisi” ve “Son Osmanlı” gibi sıfatlarla anıldı.

Fatih’te 22 Mart 1993’te 87 yaşındayken vefat eden Samiha Ayverdi, Merkezefendi Mezarlığı’na defnedildi.

Samiha Ayverdi’nin eserlerinden bazıları şöyle:

“Batmayan Gün”, “Aşk Budur”, “Mabette Bir Gece”, “Ateş Ağacı”, “Yaşayan Ölü”, “Yolcu, Nereye Gidiyorsun?”, “İstanbul Geceleri”, “Edebi ve Manevi Dünyası İçinde Fatih”, “Boğaziçi’nde Tarih”, “Misyonerlik Karşısında Türkiye”, “Türk Rus Münasebetleri ve Muharebeleri”, “Türk Tarihinde Osmanlı Asırları”, “Abide Şahsiyetler”, “Kölelikten Efendiliğe”, “Yeryüzünde Birkaç Adım”, “Bağ Bozumu, “Dile Gelen Taş”, “Ratibe”, “İki Aşina”, “Ezeli Dostlar.”

kaynak: AA

Sorumatik

Sorumatik Web Sitesi (Uygulaması) Kurucusu.Eğitim Uzmanı ve Yazar.Öğrencilere ücretsiz yardım etmeyi hedefleyen Yazar,Eğitimci,Mühendis.

Benzer Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu

Reklam Engelleyici Algılandı!

Buraya reklamları görmek için gelmediğini biliyoruz. Ama reklamlar SoruMatik i ücretsiz kullanabilmen için bize yardımcı oluyor.Lütfen reklam engelleyici yazılımı devre dışı bırakınız.